Meteorologisch onderzoeker Edward Lorenz maakte in 1960 een computersimulatie van het dagelijkse weer in de U.S. waar hij toen werkzaam was bij het Massachusetts Institute of Technology. Met behulp van de toen moderne Royal McBee computer trachtte hij wetmatigheden in de relatie tussen temperatuur, druk en windsnelheid vast te leggen. De computer stelde een grafiek samen door berekeningen uit te voeren met een nauwkeurigheid van zes cijfers achter de komma. Toen Lorenz op een keer eenzelfde reeks getallen met de hand invoerde, maar, om ruimte te sparen, slechts met drie cijfers achter de komma, bleek na korte tijd de geproduceerde grafiek volledig af te wijken van de grafiek die de computer met dezelfde maar nauwkeuriger geformuleerde cijfers had getekend. Lorenz realiseerde zich al gauw dat het afronden van de getallen zelf kleine verandering waren, maar dat die kleine veranderingen grote gevolgen hadden. De chaostheorie was geboren.

Bij deze WISEBIT zijn opdrachten beschikbaar om uit te printen voor klassikaal gebruik.

Kun je andere dingen noemen waar een kleine oorzaak grote gevolgen kan hebben? Denk bijvoorbeeld aan gezondheid, economie, geschiedenis.

Er bestaat ook het tegenovergestelde van een chaotisch systeem: een systeem waarbij de verschillen tussen twee toestanden steeds kleiner worden. Denk bijvoorbeeld aan een thermostaat in huis die ervoor zorgt dat het binnenshuis altijd een bepaalde temperatuur heerst, of het nou buiten 10 graden vriest of 18 graden boven nul is. Kun je nog meer van zulke systemen noemen, en waarin verschillen die van chaotische systemen?

Wilt u uw ervaringen met het klassikaal inzetten van de WISEBITS delen? Stuur dan uw bevindingen of vragen naar wisebits@iclon.leidenuniv.nl

Bij deze WISEBIT is ook een toelichting op de opdrachten beschikbaar. Ze zijn geschreven door docenten en gericht op het op het klassikaal inzetten van de WISEBIT. Klik hieronder om de toelichting te bekijken.